در اردیبهشت ماه ۱۴۰۵ تورم ماهانه خانوارهای کشور برابر ۸.۸ درصد بوده است. تورم ماهانه برای گروههای عمده «خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات»، ۸.۰ درصد و برای گروه عمده «کالاهای غیرخوراکی و خدمات»، ۹.۵ درصد بوده است.
طبقه متوسط جامعه، همان قشر تحصیلکرده، کارمند، مهندس و تکنوکراتی که روزگاری موتور محرک اقتصاد، فرهنگ و ثبات کشور بود، این روزها زیر چرخدندههای بیرحم تورم فزاینده و موج گسترده تعدیل نیرو، در حال فروپاشی تدریجی است.
جدیدترین دادههای مرکز آمار نشان میدهد موج گرانی در سالهای اخیر تقریبا تمام اقلام خوراکی، از حبوبات و سبزیجات تا گوشت و مرغ را دربر گرفته و فشار تورم بیش از هر زمان دیگری بر سفره خانوارها سنگینی میکند.
بررسی دوره ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۵ نشان میدهد که پنج موج اصلی تورمی در اقتصاد ایران قابل شناسایی است؛ از شوکهای ناشی از تحریمها و تنشهای سیاسی تا تغییرات قیمتی و سیاستهای ارزی، هر موج با شدت و مدت متفاوت، اثر خود را بر سبد مصرفی مردم برجای گذاشته است.
بر اساس آخرین آمار رسمی منتشرشده مرکز آمار، تورم نقطهبهنقطه در فروردین ۱۴۰۵ به حدود ۷۳.۵ درصد رسیده است؛ این بدان معناست که برای خرید همان سبد کالا و خدمات، خانوارها بیش از ۷۳٪ بیشتر نسبت به سال قبل هزینه کردهاند. تورم سالانه نیز به بیش از ۵۳ درصد افزایش یافته است.
یک کارشناس اقتصادی با بیان اینکه تغییر نرخ ارز، اخلال در زنجیره تامین کالا و جنگ تحمیلی اخیر بر افزایش نرخ تورم در ماههای اخیر موثر بوده است، گفت: تورمهای بالای ۴۰ درصد در ایران اغلب متاثر از یک پدیده سیاسی هستند.
بررسی جزییات آمارهای رسمی نشان میدهد تورم از ابتدای ۱۴۰۴ روند افزایشی پیدا کرده و از دی ماه به این سو، تحت تاثیر حذف ارز ترجیحی، شدت آن به نحو چشمگیری افزایش یافته است.
در جنگ ۴۰ روزه، عدهای به ناچار خانه و زندگی خود را رها کردند و به شهرهای امنتر پناه بردند، اتفاقی که در جنگ ۱۲ روزه هم رخ داد. وزارت میراث فرهنگی معتقد است این رفتار مردم نشاندهنده تغییر در الگوی سفر است، اما برخی کارشناسان بر این نظرند که این تغییر الگو، متأثر از تغییر سبک زندگی در شرایط حاضر است.
بر اساس دادههای مرکز آمار ایران از متوسط قیمت کالاهای خوراکی منتخب در مناطق شهری کشور در فروردین ۱۴۰۵، روغن مایع بیشترین جهش قیمتی را در میان کالاهای اساسی ثبت کرده است.
تورم یکی از مهمترین چالشهای اقتصادی هر کشور است، اما وقتی کشور در شرایط بحران، جنگ و محاصره اقتصادی قرار دارد، مهار آن به مراتب پیچیدهتر و دشوارتر میشود.
بررسی ساختار هزینهای دهکها نشان میدهد عامل اصلی شکاف تورمی، تفاوت در سهم خوراکیها در سبد مصرفی خانوارهاست. در فروردین ۱۴۰۵، سهم خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات در دهک اول ۴۲.۴ درصد بوده، در حالی که این سهم برای دهک دهم تنها ۲۱.۶ درصد ثبت شده است.
گزارش بانک مرکزی از تورم فروردین ۱۴۰۵ نشان میدهد، شاخص قیمتها با جهشی قابل توجه وارد سال جدید شده است؛ جایی که افزایش قیمت کالاها، بهویژه خوراکیها و خدمات منتخب، نقش اصلی را در شکلگیری تورم ماهانه ایفا کردهاند.
حمله به زیرساختهای اقتصادی در روزهای منتهی به آتشبس، سطح درگیری را به مرحلهای پرریسکتر ارتقا داد. در صورت شکست مذاکرات، احتمال تشدید مجدد درگیریها و گسترش آسیب به زیرساختهای اقتصادی قابلتوجه خواهد بود.
طبق اعلام مرکز آمار، در اسفند ۱۴۰۴ شاخص قیمت مصرفکننده خانوارهای کشور نسبت به ماه قبل ۵.۶ درصد، نسبت به اسفند پارسال ۷۱.۸ درصد و در ۱۲ ماهه منتهی به ماه جاری نسبت به دوره مشابه سال قبل ۵۰.۶ درصد افزایش داشته است.
«در حالی که سیاستگذاران بر مهار تورم و تثبیت بازارها تاکید دارند، فعالان اقتصادی بیش از هر زمان دیگری نگران کاهش قدرت خرید، رکود تولید و تضعیف سرمایهگذاری هستند؛ وضعیتی که سال ۱۴۰۵ را به یکی از سالهای تعیینکننده برای مسیر آینده اقتصاد کشور تبدیل کرده است.»